پیام رضا پرتوی سنگی، به مناسبت روز جهانی تالابها

13بهمن 98 مصادف با2 فوریه 2020

روز جهانی تالابها Wetlands World Day

دوم فوریه از سوی سازمان ملل، روز جهانی تالاب ها تعیین شده است و در همین تاریخ کشورها و دوستداران حفظ محیط زیست به خصوص سازمان های مردم نهاد زیست محیطی طی مراسمی خاص اهمیت این زیست بوم پر ارزش را پاس می دارند.
امسال با شعار« زندگی درتالابها شکوفا می شود» به پیشتاز روز جهانی تالابها می رویم .
تعاریف و تعابیر مختلفی از اصطلاح تالاب در جهان رایج شده است که متداول ترین آنها تعریفی است که کنوانسیون جهانی حفاظت از تالابها در سال 1971 در شهر رامسر ارائه نموده است . مناطق پوشیده از مرداب ، باتلاق، لجن زار یا آبگیرهای طبیعی و مصنوعی اعم از دائمی یا موقت که در آن آب های شور یا شیرین به صورت راکد یا جاری یافت می شود، از جمله شامل آبگیرهای دریایی که عمق آنها در پایین ترین حد جزر از شش متری تجاوز نکند.

اگر نگاهی به گذشته بیاندازیم از اواسط دهه 1960 میلادی، حرکت نوینی به نام نهضت محیط زیست در کشورهای اروپایی و آمریکایی آغاز شد و در مدت چند سال ابعادی وسیع تر و جهانی پیدا کرد . نیرو گرفتن این گرایش تا حد زیادی از جنبش مردم ناشی می باشد. این نهضت زمانی به مرحله هیجان خود رسید که کتاب “بهار خاموش راشل کارسون به طور فراگیر باعث برانگیختن احساسات مردم در برابر آثار منفی سموم دفع آفات و به خصوص د.د.ت روی حیات وحش و صدمات آن ها در تولید مثل و کشتار پرندگان شد. هم چنین الوین تافلر در کتاب خود به نام ” شوک آینده” به شتاب تغییر در زندگی اجتماعات در قرن بیستم پرداخته و می گوید میزان این تغییرات به درجه ای رسیده که حتی قدرت تخیل به آن نمی رسد و ما اگر در تاریخچه کنوانسیون رامسر کنکاشی بنماییم می بینیم که نخستین موقعیت مناسب برای نمایان ساختن نقش ما (ایران) در این زمینه (حفاظت از تالابها) در کنفرانس حفاظت از تالابها و پرندگان مهاجر بوده است که در هلسینکی پایتخت فنلاند در ماه مارس 1970برگزار شد. در ایران کنفرانس دکتر نبوی حقوقدان بین المللی وزارت امور خارجه و رئیس وقت کانون شکار و نظارت بر صید (که بعدها به سازمان حفاظت محیط زیست تغییر نام داد) شرکت داشتند و توانستند اهمیت تالابهای ایران را در سطح بین المللی مطرح نمایند و با پیشنهاد هیئت رئیسه کنفرانس جلسه بعدی را در رامسر برگزار نمودند.کنفرانس رامسر در بهمن 1349(30ژانویه 1971)افتتاح و تمایل و آمادگی ایران به منظور پژوهش های اکولوژیکی در حفظ و نگهداری یک اکوسیستم تالابی که دارای ویژگی بین المللی باشد برای آیندگان با سرپرستی مشترک دستگاههای بین المللی نظیر سازمان ملل تعیین شد. هدف از تشکیل کنفرانس ، تصویب یک کنوانسیون برای حفظ تالاب های با اهمیت بین المللی بود . پیش نویس کنوانسیون ابتدا در سال 1966 در هلند تهیه شد و در اجلاس اسپو در فنلاند متن نهایی آماده و در دستور کار برای تصویب کنفرانس رامسر قرار گرفت و در نهایت در صبح روز دوم فوریه 1971 کنوانسیون رامسر تصویب گردید. تالابها را نه فقط به منزله آشیان بزرگ شمار کثیری از پرندگان آبزی باید گرانقدر دانست، بلکه به خاطر برخورداری از زیبایی های طبیعی و قدرت باروری زیاد و طبیعی شان باید آن ها را موهبتی عظیم شمرد. حفظ تالاب ها به عنوان آبگیرهای ذی قیمت برای آب های تحت الارضی از واجبات است.همانطور که در سطور اولیه متن عنوان گردید یکی از دلایلی که سبب استقبال کلیه کشورهای دنیا از کنفرانس رامسر و کنوانسیون ناشی از آن شد داشتن برخی از بهترین تالاب های آسیای غربی و خاورمیانه در سه دهه اخیر می باشد که از افتخارات ایران محسوب می گردد اما متأسفانه در سه دهه اخیر تغییرات اسف بار و فاجعه آمیز باعث نابودی مهمترین تالاب ها گردیده است. سه دریاچه بزرگ ایران به ترتیب وسعت عبارتند از : ارومیه، هامون و بختگان که با نگاهی به تاریخچه آنها در گذشته و اکنون از نظر اکولوژی و نقش اقلیمی آنها میتوان پی به تغییرات عمده رو به تخریب و نابود شدن آنها برد به خصوص دریاچه ارومیه که به سبب چشم اندازهای خاص آن با بیش از صد جزیره کوچک و بزرگ و دارا بودن انواع پرندگان مهاجر، از جمله هزاران فلامینگو و پلیکان در سال 1346 منطقه حفاظت شده و در سال 1354 پارک ملی اعلام شد. این دریاچه که پدیده منحصر به فرد توصیف می شد و یونسکو آن را به عنوان یکی از ذخیره گاه های بیوسفر انتخاب کرده است و نیز جزء فهرست تالابهای دارای اهمیت بین المللی کنوانسیون رامسر قراردارد و یکی از جالب توجه ترین مراکز توریستی ایران بوده به سبب اقدامات زیان بخش و قهر آسمان گویی لجن زاری بیش نیست . استفاده از آب سدها بدون کوچکترین ضابطه و بی توجهی به لزوم جریان آب از رودخانه ها این دریاچه را رو به خشکی کامل برده تا آنجا که محکوم به فنا شده است. سایر تالابها نیز وضعیتی از این بهتر ندارند.

کنفرانس رامسر یکی از افتخارات کشور عزیزمان ایران به شمار می آید. تالابهای ایران که رسماً در فهرست تالابهای با اهمیت بین المللی کنوانسیون و بلکه به عنوان سرمشق دیگر کشورها قرار گرفته بودند، یکی پس از دیگری آن هم بزرگترین و مهمترین آن ها کاملا از بین رفته اند عملاً 75 درصد تالابهای مشمول کنوانسیون رامسر نابود شده اند. واقعیت تلخی که باید بدان اشاره داشت این است که در گذر زمان و متأسفانه به دلیل تداوم اهمال کاری ها و نامدیریتی ها سه دریاچه غنی و پراهمیت کشور در آستانه محو کامل از جغرافیای طبیعی کشورند.در حالی که در طول تاریخ پیوستگی تفکیک ناپذیری با مرزهای فرهنگی ملی جغرافیایی کشور ایران داشته اند و با هیچ توجیهی نمی توان حذف آنها را از مرزهای کشور پذیرفت . در پایان آرزوی روزی را دارم که تالابهای ایران به وضعیت قبل خود بازگردند و آسمان با زمین کشور عزیزمان آشتی نماید.

رضا پرتوی سنگی

مدیر انجمن زیست محیطی حیات سبز

گذاشتن یک دیدگاه

تمامی حقوق برای انجمن حیات سبز لیان، محفوظ می باشند.

رفتن به نوارابزار